Met onze nieuwsbrief bent u als eerste op de hoogte van onze organisatie, activiteiten en andere glasnieuwtjes. Ook benieuwd?
Share
Nieuwsbrief 9 - april-mei
Published 2 months ago • 6 min read
Nieuwsbrief 9
April-mei 2026
Beste sympathisant van Ars Lucis,
Wat brengt deze nieuwsbrief? Spannende ontdekkingen in Antwerpen, München en Montreal. Nieuwe projecten en activiteiten voor Ars Lucis. De langverwachte start van onze digitale registratie. En nieuw bloed in onze Raad van Bestuur. Kortom, we zaten niet verlegen om nieuwtjes die we met jullie kunnen delen!
Ondertussen blijven aanvragen voor consult en advies binnenkomen en proberen we iedereen zo goed mogelijk te bedienen. Wanneer de vraag iets te veel werk vergt, vragen we wel om Vriend te worden van Ars Lucis 😉
Hartelijk dank voor uw blijvende interesse en steun!
Warme groeten,
Joost en Liesbeth
Nieuws over Ars Lucis
We zijn verheugd aan te kondigen dat Rémi Wildschut toegetreden is tot onze Raad van Bestuur. Rémi is een ondernemer met een achtergrond in financieel bestuur en het structureren van groeiende organisaties. Met zijn zakelijke inzichten, die hij combineert met een passie voor erfgoed en vakmanschap, zijn we ervan overtuigd dat hij een waardevolle bijdrage zal leveren aan de verdere ontwikkeling van Ars Lucis. Hartelijk welkom Rémi!
Ars Lucis gaat het glasraamerfgoed in Schoten in kaart te brengen én hierrond een erfgoedroute uitstippelen. Schoten heeft namelijk onvermoede pareltjes, die we aaneen willen rijgen in een wandeling of fietstocht. De gemeente Schoten heeft ons hiervoor een projectsubsidie toegekend.
Ontwerp voor het glasraam in de kapel van de Horst.
Onlangs kreeg het project GLASS-CARE groen licht om op 1 januari 2027 te mogen starten binnen het Horizon Europe MSCA Doctoral Networks programme. Voluit heet het project Green Light for Advanced Solutions in Stained Glass Conservation and Application of Research and Education. Het wordt gecoördineerd door de Vrije Universiteit Brussel (Prof. Dr. Wendy Meulebroeck) en brengt 18 Europese universiteiten, onderzoeksinstituten, restauratie-ateliers, musea en industriële partners bijeen, waaronder Ars Lucis. Samen doen ze onder meer onderzoek naar verwering van glas en glasverven veroorzaakt door milieuvervuiling en klimaatverandering.
De kogel is door de kerk: voor haar digitale inventarisatie gaat Ars Lucis in zee met meemoo, Vlaams instituut voor het archief. Meemoo beheert de website erfgoeddatabank.be, waarop tal van Vlaamse musea, kerkfabrieken en andere erfgoedorganisaties hun collecties digitaal ontsluiten. Ars Lucis past hier dus helemaal in, hoewel onze collectie nog niet meteen online te vinden zal zijn. Wel helpt deze digitale registratie om onze collectie intern beter in kaart te brengen en makkelijker te bevragen.
Nieuwe activiteiten
04/06/2026: Lezing Gaasbeek
Kastelen en hun glasramen, wat een romantisch thema! Benieuwd naar wat Joost en Liesbeth hierover te vertellen hebben? Kom dan kijken en luisteren naar hun lezing op 4 juni in het Kasteel van Gaasbeek. Samen doorkruisen we tijd en ruimte, op zoek naar de glasramen van Bourgondische hertogen en van 19de-eeuwse kasteeleigenaars. En natuurlijk steek je meteen ook wat op over de geschiedenis van de glasschilderkunst.
Praktische info - Donderdag 4 juni om 19u30 - Ridderzaal van het Kasteel van Gaasbeek - Prijs: € 15/10
Joost geeft op 11 juni een lezing over de glasschilderkunst in de Nederlanden voor de Marnixring Roeselare-Tielt.
09/07/2026: Lezing Corpus Vitrearum
Op 9 juli gooit Joost het over een andere boeg, want dan geeft hij een lezing over de studie van het glasmedaillon (en hoe deze lange tijd in de schaduw stond van het monumentale glasraam). Dit doet hij in Krakau, op het internationale colloquium van het Corpus Vitrearum.
Voor het volledige overzicht van onze activiteiten kunt u terecht op de website.
Afgelopen activiteiten
Eind maart hielden we onze allereerste Vriendenactiviteit in het Ursulineninstituut te Onze-Lieve-Vrouw-Waver. Voor velen was het een eerste ontmoeting met deze wonderbaarlijke plek. Maar natuurlijk volgden we geen standaardroute en kregen we ook een blik achter de schermen van deze levende erfgoedsite. Met een bijzonder smakelijke afternoon tea werd deze prachtige namiddag in stijl afgerond. Een uitgebreider verslag van deze activiteit vindt u hier.
Wilt u de volgende keer ook mee, maar ook van andere voordelen kunnen genieten? U bent al Vriend vanaf € 70. Alle info over ons lidmaatschap vindt u hier.
Aanwinsten
De Collectie Caen werd aangevuld met de volgende stukken:
Glas
Drie decoratieve glasramen met florale voorstellingen
Eerste helft van de 20ste eeuw. Schenking van de familie Van Lantschoot, Brasschaat.
Geëtst glaspaneel met een gezicht op Brugge
Gesigneerd Théophile Coucke en gedateerd 1889.
Portret van een broeder Xaveriaan
20ste eeuw, afkomstig uit een venster van een gebouw dat bewoond werd door de Xaverianen in Brugge. Schenking van Dhr. en Mevr. Vanderyse, Brugge.
Bibliotheek
J. LAFOND: Pratique de la peinture sur verre à l’usage des curieux suivi d’un essai historique sur le jaune d’argent et une note sur les plus anciens verres gravés, Rouen, 1943. Naast dit boek werden nog vier uitgebreide artikels over glasramen in Franse kerken van Jean Lafond toegevoegd aan deze aankoop.
W. GIEGERICH, W. TRIER: Glass Machines Construction and Operation of Machines for the Forming of Hot Glass, Berlin-Heidelberg-New York, 1969.
G. FRERE, C. THOMAS & I. VERHOEVEN (ed.): De Cristalleries du Val Saint-Lambert. Het boek over het tweehonderjarig bestaan, 2026.
Heeft u zelf glasramen, boeken, documentatie of ander materiaal dat u zou willen aanbieden aan Ars Lucis? Neem contact met ons op.
Extern nieuws
Tijdens zijn onderzoek naar art-nouveau-glasramen stootte Thomas Vandormael op een mooi raam in de Moderne Pinakothek (München). Het staat daar tentoongesteld als afkomstig van “een onbekend Brussels atelier”. Maar hij legde al snel het verband met de corresponderende tekening die in onze collectie zit. Deze is rechtstreeks afkomstig uit het archief van het atelier De Contini, en dat was inderdaad in Brussel gevestigd... Met dank aan Drs. Thomas Vandormael en Dr. Annelies Thoelen!
In Antwerpen werden tijdens de archeologische opgravingen op het binnenplein van het DIVA Museum (huidige Leonie Glassplein) enkele fragmenten van gebrandschilderd glas aangetroffen. Het gaat om grisailleschilderingen met arceringen en florale motieven, zoals onder meer werden teruggevonden in de Ten Duinenabdij (Koksijde) en het Pand (Gent). Ook qua datering komen ze overeen met deze twee andere sites, want vermoedelijk zijn ze 13de-14de-eeuws.
Nog tot en met 27 september loopt er nog een kleine, maar mooie tentoonstelling over Val Saint-Lambert in het Musée des Beaux-Arts te Charleroi. Liefhebbers van hun vazen uit het Interbellum komen er ruim aan hun trekken. Maar er is ook wat voor de adepten van architecturaal glas: een glazen dakpan en diverse glasbouwstenen.
In het depot van het Musée des Métiers d'Art du Québec (Montreal) werd een 17de-eeuws glasraam uit Lier (her)ontdekt. Het stelt de heilige Victor van Marseille voor en hoort bij een ander glasraam uit diezelfde collectie, waarop de heilige Elisabeth afgebeeld staat. Beide glasramen zijn oorspronkelijk afkomstig uit de Sint-Margaretakerk in Lier. Deze begijnhofkerk dateert uit de jaren 1660 en werd beglaasd vanaf 1667. Maar de originele glasramen werden in de loop der tijd uitgehaald en raakten verspreid. Zo zit er, behalve de panelen in Montreal, ook nog een raam in Londen (Victoria & Albert Museum) met de voorstelling van de heiligen Clara van Assisi en Suzanna van Rome. Een nieuw online artikel belicht omstandig het ontstaan en de omzwervingen van al deze panelen.
Wij hanteren een eigen systeem om onze glascollectie te inventariseren. Maar dit vertoont grote gelijkenissen met de methode die beschreven werd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Nederland. Wie dus nog moet starten met de registratie van vlakglas in collecties kan zeker een kijkje nemen in de RCE-Kennisbank.
Heeft u zelf nieuws dat onze lezers zou kunnen interesseren? Neem contact op met Liesbeth.
Collectiestuk in de kijker
Windmolen
17de eeuw, Nederlanden
Energie en het dreigende gebrek eraan blijven de actualiteit beheersen. De roep om duurzame energiebronnen wordt luider. Hierdoor geïnspireerd, moesten we denken aan dit kleine ruitje met de voorstelling van een windmolen.
Arbeid adelt
Neen, dit ruitje is geen reclame voor windenergie. Het werd in de 17de eeuw geschilderd ter illustratie van een moraliserende spreuk. Deze luidt:
“De wint moet waeÿen / sou de meulen draeÿen / het willich werck moet gaen / of de werelt sou vergaen”.
De betekenis is duidelijk: Opdat de molen zou werken, moet de wind waaien, er moet gewerkt worden, want anders heerst chaos. Kort samengevat: Werken loont – Arbeid adelt!
Dergelijke volkse ruitjes met – vaak grappige – opschriften waren destijds bijzonder populair in de Nederlanden. Ze sierden onder meer de ramen van woonhuizen, herbergen en winkels.
Koddige en ernstige opschriften
Niet zelden zijn de teksten en afbeeldingen ontleend aan boeken. Dit is ook het geval bij dit ruitje. Maar extra leuk is dat we effectief een boek hebben waarin een bijzonder gelijkend versje staat.
Het gaat om ‘Koddige en ernstige opschriften, op luyffens, wagens, glazen, uithangborden en andere taferelen’ van de hand van Hieronymus Sweerts (Amsterdam 1629-1696). Deze dichter en boekhandelaar verzamelde hierin tal van opschriften die op vensterruitjes hebben gestaan. In ons exemplaar, uitgegeven in Amsterdam in 1718-1719, staat: “De wind moet waayen, De Moolen moet draeyen, De dobber moet staan, Of de werelt zou vergaan.”
NewsLETTER 9 April-May 2026 Dear supporter of Ars Lucis, What’s in this newsletter? Exciting discoveries in Antwerp, Munich and Montreal. New projects and activities for Ars Lucis. The long-awaited launch of our digital database. And new blood in our Board of Directors. In short, we have plenty of news to share with you! Meanwhile, requests for consultation and advice continue to come in, and we are doing our best to serve everyone as effectively as possible. When a question requires a bit...
NewsLETTER 9 Avril-mai 2026 Cher sympathisant d'Ars Lucis, Que contient cette newsletter ? Des découvertes passionnantes à Anvers, Munich et Montréal. De nouveaux projets et activités pour Ars Lucis. Le lancement tant attendu de notre inventaire digitale. Et du sang neuf au sein de notre conseil d'administration. Bref, nous ne manquons pas de nouvelles à partager avec vous! Entre-temps, les demandes de consultation et de conseil continuent d'affluer, et nous nous efforçons de répondre au...
Nieuwsbrief 8 Februari-maart 2026 Beste sympathisant van Ars Lucis, Hoera! We hebben zonet onze eerste verjaardag mogen vieren, want op 24 maart is het exact één jaar geleden dat Ars Lucis opgericht werd. We blikken tevreden terug op wat we tot nu toe hebben gerealiseerd. We zijn blij met de interesse en respons die we blijven ontvangen. En we kijken hoopvol naar de toekomst. En wat brengt die toekomst? Dat leest u onder meer in deze nieuwsbrief. Maar ook houden we aanstaande zaterdag onze...
